Zamknij okno Cookies

Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie plików cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej szczegółów o polityce cookies

PISMO UŻYTKOWNIKÓW ADOBE PHOTOSHOP, ILLUSTRATOR, INDESIGN, FLASH I INNYCH...

» PORADY | Dodano: 2015-03-09

CMYK, RGB czy Pantone?

Jaki system kolorów wybrać do realizacji danego projektu oraz jak uniknąć podstawowych błędów związanych z pracą z kolorem na potrzeby druku i internetu

CMYK, RGB czy Pantone?

Każdy kto rozpoczyna swoją przygodę z grafiką komputerową musi stawić czoła takim pojęciom jak CMYK, Pantone czy RGB, które oznaczają przestrzenie kolorów. Wraz z Andrzejem Kidajem, który na co dzień zajmuje się projektowaniem graficznym i prowadzi bloga Andy Design (blog.ad3.eu), postanowiliśmy przybliżyć wszystkim zainteresowanym tę tematykę.

Kolory w CMYK i kolory w RGB – czym się różnią i czemu muszą być aż w dwóch przestrzeniach? Muszą, a różnią się przede wszystkim zasadą działania.

CMYK do druku

Ten skrót pochodzi od angielskich nazw: Cyan, Magenta, Yellow (żółty) i blacK (czarny). Dlaczego nie tłumaczymy Cyanu i Magenty? Bo nie mają swoich bezpośrednich odpowiedników w języku polskim. Cyan to kolor jasnoniebieski, w CorelDraw nazwany niebieskozielonym. Magenta to odcień różowego, chociaż można spotkać się też z karmazynem. W środowisku graficznym przyjęła się po prostu nazwa angielska i jest dobrze. Tu też, jeśli przyjrzymy się wydrukowi z bliska, możemy zobaczyć kropeczki w odpowiednich kolorach. Kropki nazywane są rastrem, a ten model nazywany jest substraktywnym, bo suma trzech składowych CMY powinna dać kolor czarny. Powinna, ale... druk nie jest idealny i po nadrukowaniu wszystkich kolorów otrzymujemy coś brunatnego. Dlatego tu doszedł osobny kolor czarny, który ma temu zapobiec.

CMYK, RGB czy Pantone?

W szkole uczono, że kolorami podstawowymi są niebieski, czerwony i żółty, z których to kolorów można uzyskać wszystkie inne. Zapomnijcie, to bzdura. Różowego nie uzyskacie. Tak naprawdę podstawowy jest właśnie Cyan (niebieski otrzymujemy po zmieszaniu z Magentą), Magenta (czerwony otrzymujemy po zmieszaniu z żółtym) i Yellow (czyli żółty właśnie).

RGB na ekran

RGB jest również angielskim skrótem pochodzącym od składowych: Red (czerwony), Green (zielony), Blue (niebieski). W tej przestrzeni pracują monitory. Jeśli przyjrzymy się z bliska wyświetlaczowi, można zobaczyć, że kolor biały wcale nie jest biały, tylko składa się z trzech położonych blisko siebie kropek: czerwonej, zielonej i niebieskiej. Są to tzw. subpiksele, a jasność świecenia każdego z nich określa uśredniony kolor, jaki widzi nasze oko.

CMYK, RGB czy Pantone?

Przestrzeń tę, dla odmiany, nazywamy modelem addytywnym, po dodaniu wszystkich składowych otrzymujemy kolor biały. RGB jest "szerszą" przestrzenią, która zawiera w sobie więcej barw niż CMYK. Przy przygotowywaniu projektu, który wykorzystuje żywe, neonowe kolory np. ostry pomarańczowy należy uważać, ponieważ w druku nie wyjdzie on tak, jakbyśmy sobie tego życzyli. Łatwo to sprawdzić w Photoshopie naciskając skrót CTRL+Y, który służy do podglądu projektu w trybie CMYK.

CMYK, RGB czy Pantone?

© Sunny Studio / Fotolia.com

Na co uważać przy druku?

O ile w przypadku internetu nie ma większego problemu, bo docelowo otrzymujemy to, co widzimy podczas projektowania (delikatne różnice u różnych odbiorców mogą wynikać z nieskalibrowanego monitora), o tyle przy druku mamy dużo więcej pułapek. Dlatego, jak wiadomo, projektowanie pod druk, wymaga już pewnego doświadczenia, a młodym gniewnym, którym się wydaje, że są mistrzami, bo umieją rysować, często przychodzi płacić za niewiedzę. I to dosłownie, ponieważ np. cały nakład trzeba drukować jeszcze raz! Na co więc uważać?

  • Maszyny drukarskie nie są idealne, a każdy kolor drukuje się oddzielnie. Mogą więc wystąpić błędy z pasowaniem (widać to zwłaszcza na tanich wydrukach). Kolory lekko się rozjeżdżają, a drobne teksty przestają być widoczne, gdy składają się z kilku składowych. Dlatego drobne napisy powinny być najlepiej w kolorze czarnym, a jeśli są na jakimś tle, to powinny mieć opcję nadrukowania, żeby nie pojawiały się białe obwódki. Biały napis na ciemnym tle to proszenie się o kłopoty. CMYK, RGB czy Pantone? CMYK, RGB czy Pantone?

    © Sunny Studio / Fotolia.com

  • Cienie również powinny być nadrukowywane (lub w trybie mnożenia). To co na monitorze prezentuje się dobrze (np. kolor tła), w druku może wyjść fatalnie, bo kolor tła zanika (jest wybierany) i stopniowo pojawia się czarny – cienia to nie przypomina.
  • Mówi się, że papier przyjmie wszystko. Nieprawda. Jest taki parametr, jak maksymalne nafarbienie papieru (TIL – pytajcie o to w drukarni). Zazwyczaj wynosi on około 300% i oznacza, że suma wszystkich składowych nie może przekroczyć tej wartości. Jest to istotne zwłaszcza przy tworzeniu tzw. bogatej czerni. Jeśli zrobimy tło tylko ze składowej czarnej, to w druku wyjdzie szara, należy dodać trochę innych kolorów. A jeśli dodamy wszystkie w maksymalnej ilości, to będzie 400%. W efekcie, nadruk będzie przebijał na drugą stronę kartki, może się rozmazać (prawie na pewno tak będzie), drukarz będzie na Was klął (większość tanich drukarni nie sprawdza tego przed drukiem), a szef też raczej nie będzie zadowolony z kosztów ponownego druku. Należy pamiętać, że dostępne są narzędzia (np. w InDesignie) do sprawdzania maksymalnego nafarbienia – korzystajcie z nich.
A co to ten PANTONE?

Są to predefiniowane kolory dodatkowe, których często nie da się uzyskać z CMYK-a np. złoty, srebrny, pomarańczowy czy wszystkie określane mianem wyróżniających się i jaskrawych. Oczywiście każdy dodatkowy kolor to dodatkowy koszt, więc nie używa się ich zbyt często, a już na pewno nie do drukowania zdjęć. Kolory Pantone wykorzystuje się zazwyczaj do elementów wektorowych np. logo przy druku wizytówek (dlatego w księgach znaków często logo jest opisane kolorami RGB, CMYK i Pantone). Jako, że przy wielu kolorach składowe CMYK mają różne proporcje i w druku pojawia się widoczny raster, Pantone pozwala tego uniknąć. Można go też użyć do pisania drobnych tekstów. Oczywiście zapomnijcie o Pantonach przy niskonakładowym druku cyfrowym – te maszyny pracują wyłącznie w CMYK-u.

CMYK, RGB czy Pantone?
PANTONE do zdjęć

Są sytuacje (sporadyczne, ale się zdarzają), że Pantone używa się do druku zdjęć, jednocześnie obniżając koszty w porównaniu do zwykłego CMYK-a. Zazwyczaj używa się koloru czarnego i jednego z kolorów Pantone (tzw. duoton) albo czarnego i dwóch kolorów Pantone (triton). Oczywiście należy odpowiednio przygotować zdjęcia, ale uzyskany efekt może być ciekawy.

CMYK, RGB czy Pantone?

© Andrzej Kidaj, widok Lublina z Wieży Tryniarskiej

Pamiętaj o używaniu próbnika

Co prawda programy umożliwiają automatyczną konwersję koloru z CMYK-a do Pantone, ale efekt rzadko bywa satysfakcjonujący. Wszystko zależy od skalibrowanego monitora i programu, a rezultat (wiem to z bolesnego doświadczenia) może być zupełnie nieoczekiwany. Do wybrania odpowiedniego koloru służą próbniki Pantone, w których trzeba ręcznie (i wzrokowo) znaleźć odpowiedni kolor (uwzględniając np. rodzaj papieru – powlekany lub niepowlekany).

CMYK, RGB czy Pantone?

© byrdyak / Fotolia.com

Mam nadzieję, że udało mi się przybliżyć temat tym, którzy dopiero zaczynają swoją drogę w projektowaniu graficznym. Niestety dobre opanowanie zagadnień z pogranicza CMYK, RGB czy Pantone to wieloletnia praca, popełnianie błędów i wyciąganie z nich wniosków, tak więc głowa do góry!

Autor: Andrzej Kidaj

» Zobacz więcej na temat Fotolia

Powrót »

Wydanie Cyfrowe Computer Arts #08
okładka

Magazyn Computer Arts teraz za darmo w formie aplikacji cyfrowej dostępnej na tablety iPad i urządzenia z systemem Android oraz komputery PC/Mac.